İlk Durak: Işık ve Gölge

Memleketimizin tiyatro tarihinde bir yolculuğa çıkılacaksa, ilk durak herhalde Karagöz olmalı. Ne de olsa, ışık olmadan gölge olmaz. Nitekim, kendi gölgelerini temaşa tarihimize bırakan tiyatro insanlarının üstüne düşen ilk ışık, Karagöz’ün kandilidir. Tiyatro sahnesinden, sinema perdesinden geçen bütün o gölgeler hem birer hayâl hem de hayâlidir. Hepsi de bir hayâlin peşinden koşmuş, bir hayâl alemi yaratmaya uğraşmış, kimi zaman hayâllerini gerçek kılmış kimi zaman da hayâl kırıklığına uğramış, gönül insanlarıdır. Hepsi de güzel bir gelecek düşüyle, geleneğin ışığını arkalarına almıştır. “Resimli Tiyatro” da bir hayâl; dijital dünyada silik bir gölge olarak kalsa da tiyatro tarihimize küçük bir katkıda bulunabilir belki. Geleceğe fersiz bir ışık, kimi zaman trajik kimi zaman eğlenceli bir seyahat, belki de bir züğürt tesellisi, kim bilir? Kervan yolda düzülür.

Görseldeki kartpostal, 19. yüzyılın sonlarına doğru, Yüksekkaldırım’da bir dükkân açan, meşhur Alman editör Max Fruchtermann tarafından basılmış. (16. Seri, No: 1410) Üstünde, Fransızca “Karagöz, Banliyö, İstanbul” yazıyor. Anlaşılan seyyar Karagözcü sanatını sırtlanıp, şehrin kenar mahallelerinden birine taşımış; sırtındaki sadece sanat değil aynı zamanda ekmek teknesi. Asırlardır Karagöz’ün sadık izleyicileri olan çocuklar da heyecan içinde etrafında toplanmışlar. Hayâli tezgâhını kapalı bir ortamda mı kuracak, yoksa sokakta mı icra edecek bilinmez. Ancak dışarıda olacaksa havanın kararmasını beklemesi gerek. Zira etraf karanlık olmadan ışığın da bir hükmü yok. Her şey karşıtıyla var oluyor malûm, tıpkı tiyatroda olduğu gibi.